Wat levert waterzijdig inregelen op?

Water zoekt de weg van de minste weerstand. Zonder inregeling gaat het grootste deel naar de radiatoren die dicht bij de ketel of de verdeler hangen, en krijgt de slaapkamer aan het eind van de leiding wat er overblijft. Het gevolg kent iedereen: de woonkamer wordt binnen een kwartier te warm en de zolder blijft steken op zeventien graden, waarna de thermostaat een graad hoger gaat en het hele huis harder gaat stoken om één kamer bij te trekken. Waterzijdig inregelen verdeelt dat water opnieuw, per radiator, op basis van het vermogen dat de radiator werkelijk kan afgeven. Het kost vanaf 329 euro exclusief btw per woning. Hieronder staat wanneer het loont en wanneer niet.

Wat er precies gebeurt

Eerst wordt per ruimte uitgerekend hoeveel warmte er nodig is en hoeveel de aanwezige radiator bij een bepaalde aanvoertemperatuur kan leveren. Daaruit volgt per radiator een debiet, uitgedrukt in liters per uur. Die waarde wordt ingesteld op het voetventiel of de inregelbare aansluitset onderaan de radiator, meestal met een inbussleutel en een aantal slagen open vanaf dicht.

Daarna volgt de controle op temperatuur. Het verschil tussen aanvoer en retour hoort per radiator ongeveer gelijk te zijn. Is de retour van één radiator bijna net zo warm als de aanvoer, dan stroomt er te veel water doorheen en gaat dat ten koste van de rest van de kring.

Tot slot gaat de pomp terug in toeren en de aanvoertemperatuur omlaag, stap voor stap, met een week ertussen. Een installatie die op 80 graden stond en na inregelen op 60 graden dezelfde kamers warm krijgt, gebruikt daar minder gas voor en laat de ketel langer condenseren.

Waar het in deze regio het meeste oplevert

Het verschil in gasverbruik binnen twintig kilometer is hier het hele verhaal. Bilthoven staat op 1.120 kubieke meter per woning per jaar, Baarn op 994, Driebergen-Rijsenburg op 960, Soest op 956 en Zeist op 898. Nieuwegein staat op 365 en de stad Utrecht op 468. Bilthoven en Nieuwegein liggen twaalf kilometer uit elkaar en schelen een factor drie.

In die eerste groep zitten de vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen op ruime kavels, veel van voor de oorlog, met een lange leidingloop naar de verste slaapkamer en niet zelden een bijgebouw of een tweede kring aan dezelfde installatie. Daar is de klacht bijna nooit de ketel en bijna altijd de verdeling: de keuken warm, de zolder koud.

Ook in de rivierdorpen langs de Vecht, de Oude Rijn en de Lek is de winst groot, om een andere reden. Woerden zit op 768 kubieke meter met 90 procent van de voorraad van voor 2000, Maarssen op 890 met 96 procent en Breukelen op 870 met 98 procent. Die installaties zijn in stappen gegroeid: elke aanbouw kreeg er een radiator bij, zonder dat iemand het geheel opnieuw doorrekende.

Op een warmtenet is het geen luxe maar voorwaarde

Een afleverset levert een lagere aanvoertemperatuur dan een cv-ketel die op 80 graden staat. Een radiator die daar niet op berekend is of die te weinig water krijgt, wordt dan simpelweg niet warm genoeg. Dat is de klacht die in Nieuwegein en Houten-Zuid het vaakst terugkomt, want daar zit 63 respectievelijk 28 tot 51 procent van de woningen op stadsverwarming.

Inregelen is in die woningen het gereedschap. De set zelf blijft buiten beschouwing, die is van de warmteleverancier, maar alles erachter kan wel opnieuw verdeeld worden. Vaak blijkt de pomp of de instelling van de secundaire kring te hoog te staan, waardoor het water te snel rondgaat en te warm terugkomt.

Hetzelfde geldt vooruit kijkend. Wilt u ooit een warmtepomp of een netaansluiting, dan is een installatie die op een lagere temperatuur werkt de voorwaarde. Inregelen is de goedkoopste stap in die richting en u merkt hem meteen, ook als die aansluiting er nooit komt.

Wanneer het niet de oplossing is

Zit er lucht in de installatie of staat de druk te laag, dan heeft inregelen geen zin voordat dat is opgelost. Ontluchten en op druk brengen kost 99 euro exclusief btw per bezoek en hoort ervoor te gebeuren, niet erna.

Is het water zwart en zit er slib in de radiatoren, dan meet u tijdens het inregelen een doorstroming die volgende maand alweer anders is. Dan moet de installatie eerst doorgespoeld worden, en dat gaat op offerte omdat het van het aantal radiatoren en de mate van vervuiling afhangt.

En zit één radiator gewoon te krap bemeten voor de kamer, dan verdeelt geen enkele instelling meer warmte dan het apparaat kan afgeven. Dan is een grotere radiator het antwoord: vervangen begint bij 154 euro exclusief btw per radiator, exclusief het materiaal.

Wat u zelf al kunt zien

Voel op een koude dag aan de onderkant van elke radiator, bij de retouraansluiting. Is die bij de radiator naast de ketel bijna net zo warm als de aanvoer en bij de verste radiator koud, dan is de verdeling scheef. Dat is in één ronde door het huis vast te stellen.

Kijk ook naar de thermostaat. Moet u op 22 graden zetten om in de verste kamer 19 te halen, dan stookt de rest van het huis mee op die extra graden. Een huis met vloerverwarming beneden en radiatoren boven, wat in Vleuten en IJsselstein veel voorkomt, heeft bovendien twee systemen met verschillende reactietijden op dezelfde regeling.

Wat het kost en wanneer u het laat doen

Waterzijdig inregelen begint bij 329 euro exclusief btw per woning. Het bedrag hangt af van het aantal radiatoren, van de vraag of er inregelbare ventielen zitten en of er een vloerverwarmingsverdeler bij komt kijken. Zitten er geen inregelbare voetventielen onder de radiatoren, dan moeten die eerst vervangen worden en telt dat materiaal apart.

Het beste moment is bij een ketelvervanging of vlak voor het stookseizoen, in september. In de zomer is het verschil niet te meten, want dan staat de verwarming uit en is er geen retourtemperatuur om op te sturen.

Kort samengevat

• Inregelen geeft elke radiator het debiet dat bij zijn vermogen hoort, in liters per uur.
• De winst zit in een lagere aanvoertemperatuur: dezelfde kamers warm bij 60 in plaats van 80 graden.
• Bij 1.120 kubieke meter in Bilthoven weegt elke procent zwaarder dan bij 365 in Nieuwegein.
• Achter een afleverset is inregelen vaak de enige manier om radiatoren op lage temperatuur warm te krijgen.
• Ontluchten en op druk brengen gaat vooraf; doorspoelen ook, als het water zwart is.
• Inregelen begint bij 329 euro exclusief btw per woning en gebeurt het liefst voor het stookseizoen.

Loop voor u belt één keer met uw hand langs alle retouraansluitingen, van de radiator het dichtst bij de ketel naar de verste. Dat rondje duurt vijf minuten en vertelt meer dan welke klacht dan ook. Zit er een duidelijk verloop in, dan is de verdeling scheef en is dat met inregelen recht te trekken.