In welke volgorde ontlucht u uw cv-installatie?

Ontluchten doet u met de pomp uit, van laag naar hoog en van dichtbij het toestel naar ver weg. Dus eerst de begane grond, dan de eerste verdieping, dan de zolder, en op elke laag begint u bij de radiator die het dichtst bij de ketel of de verdeler zit. Die volgorde is geen gewoonte maar natuurkunde. Lucht stijgt, en zodra de pomp stilstaat verzamelt hij zich in de hoogste punten van de kring. Werkt u van boven naar beneden, dan duwt u lucht terug het systeem in en staat u een uur later opnieuw te draaien. Hieronder staat de hele ronde, inclusief wat er daarna met de druk moet gebeuren.

De voorbereiding

Zet de verwarming uit en wacht twintig minuten tot een half uur. Zolang de pomp draait, gaan de bellen met het water mee rond en komen ze nergens bij elkaar. Een zomerstand of een thermostaat helemaal omlaag is genoeg om de pomp stil te krijgen.

Kijk daarna op de manometer. Ontluchten kost druk, dus begin niet onder de 1,5 bar. Vul zo nodig eerst aan tot ongeveer 1,8 bar op een afgekoelde installatie. Zet alle thermostaatkranen open, want een radiator met een kraan op de vorstbeveiliging laat zijn lucht niet los.

Leg een doekje of een bakje klaar. Wat er uit het nippeltje komt is bruin en het loopt langs de radiator naar de vloer.

De ronde zelf

Zet de sleutel op het nippeltje en draai een kwartslag open. U hoort sissen. Zodra er water komt en het sissen ophoudt, draait u dicht. Doorspoelen tot de straal helder is heeft geen zin; het kost alleen druk en vult uw installatie met vers leidingwater.

Loop zo de woning door, per laag van dichtbij naar ver. Een handdoekradiator in de badkamer neemt u als laatste van die verdieping, want die hangt vaak op een aftakking die zich anders gedraagt. Sluit af met de hoogste radiator van het huis.

Kijk daarna opnieuw op de meter. Die staat bijna altijd lager dan waar u begon. Vul aan tot tussen 1,5 en 2,0 bar, zet de verwarming aan en laat een uur draaien. Doe dan nog een korte tweede ronde, want er komt altijd wat na.

In een gestapelde woning telt de hoogte mee

Twee op de drie woningen in de stad Utrecht zijn gestapeld: 36 procent van de 148.127 woningen is grondgebonden. In zo'n woning hangt het toestel vaak in een kast bij de voordeur of in de keuken, terwijl de verste radiator drie of vier meter hoger zit. Lucht gaat naar dat hoogste punt en komt er alleen uit als de druk hoog genoeg staat.

Komt er bij de bovenste radiator niets uit terwijl hij wel koud is, dan is de druk voor die hoogte waarschijnlijk te laag. Vul dan eerst aan tot tegen de 2,0 bar, ontlucht daarna en laat de druk zakken naar het normale niveau. Blijft de radiator koud terwijl de rest warm wordt, dan zit het niet in de lucht maar in de verdeling van het water.

Vloerverwarming gaat niet met een sleuteltje

In de nieuwere delen van het werkgebied ligt vaker vloerverwarming dan mensen denken. In Vleuten is 92 procent van de voorraad van voor 2000, wat betekent dat bijna een op de twaalf woningen uit deze eeuw komt, en daar zit op de begane grond meestal een verdeler in een kast onder de trap of in de bijkeuken.

Lucht uit een vloerverwarmingsgroep haalt u er niet uit bij een radiator. Dat gaat groep voor groep via de verdeler, met een slang op de aftapkraan en de andere groepen dicht, zodat het water door één lus tegelijk geduwd wordt. Wie dat zonder ervaring probeert, houdt een half warme vloer over en een verdeling die opnieuw ingesteld moet worden.

Het symptoom dat hierop wijst: een vloer die in de ene kamer warm wordt en in de andere lauw blijft, terwijl de aanvoertemperatuur hoog genoeg is. Dat is werk voor de verdeler en vaak voor de inregeling.

Achter een afleverset

Ook in een woning op stadsverwarming zit lucht in de radiatoren, en die haalt u er op precies dezelfde manier uit. Het verschil zit in het bijvullen achteraf: er hangt geen ketel met een vulkraan, en hoe uw eigen kring wordt aangevuld staat in de instructie van uw warmteleverancier.

Dat raakt hier veel adressen: 63 procent van de woningen in Nieuwegein, 40,8 procent in de stad Utrecht, 28 tot 51 procent in Houten-Zuid en 20 procent in Culemborg West. Ga niet zelf draaien aan afsluiters op de set. Wat u wel doet, is de radiatoren en de vloerverwarmingsgroepen aflopen zoals hierboven beschreven.

Wanneer ontluchten niet meer helpt

Komt de lucht na twee ronden terug, dan komt hij ergens vandaan. De drie gebruikelijke bronnen zijn een lek dat onderdruk trekt, een expansievat zonder voordruk en een automatische ontluchter die in plaats van lucht af te blazen juist lucht binnenlaat. Alle drie zijn ze aan de installatie te zien, niet aan de radiator.

Een ander signaal is een tikkend of klotsend geluid dat na het ontluchten blijft. Dat is vaker een pomp die te hoog staat of een doorstromingsprobleem dan lucht. Blijf dan niet ontluchten, want elke ronde kost weer druk en weer een scheut vers water.

Wilt u het laten doen, dan kost een ontluchtingsbezoek 99 euro exclusief btw. Daarin gaat de hele woning door, wordt de druk daarna op niveau gezet en wordt meteen gekeken waar die lucht vandaan kwam. Bijvullen kost eveneens 99 euro, en allebei in één bezoek blijft het bij dat bedrag.

Kort samengevat

• Pomp uit, minstens twintig minuten wachten, en dan van laag naar hoog en van dichtbij naar ver.
• Draai dicht zodra er water komt; doorspoelen kost alleen druk en vult het systeem met vers water.
• Controleer de druk achteraf en doe na een uur stoken nog een korte tweede ronde.
• In een gestapelde woning kan de druk te laag zijn om de hoogste radiator te bereiken.
• Vloerverwarming ontlucht u groep voor groep via de verdeler, niet met een ontluchtingssleutel.
• Komt de lucht steeds terug, zoek dan naar een lek, een leeg expansievat of een defecte ontluchter.

Een goede ronde kost een half uur en houdt een winter lang stand. Is de lucht binnen een paar weken terug, dan heeft doorgaan geen zin en is het tijd om te zoeken waar hij binnenkomt. Dat scheelt een stapel bijvulbeurten en een installatie die langzaam volloopt met vers water, wat op termijn precies de slibvorming geeft waar niemand op zit te wachten.